UPA – Khi kỷ luật gắt gao trở thành “luật chơi” của pickleball chuyên nghiệp

Trong những năm gần đây, pickleball không chỉ phát triển nhanh về số lượng người chơi mà còn dần hình thành một cấu trúc thi đấu chuyên nghiệp với những giải đấu và hợp đồng hấp dẫn. Ở trung tâm của hệ thống này là United Pickleball Association (UPA) – tổ chức đứng sau Professional Pickleball Association (PPA Tour) và Major League Pickleball (MLP). Tuy nhiên, càng lúc UPA càng mạnh tay trong việc kiểm soát hợp đồng và kỷ luật vận động viên, và điều này đang trở thành tâm điểm bàn luận rộng rãi trong cộng đồng pickleball toàn cầu.

UPA và điều khoản độc quyền – “Con dao hai lưỡi” cho pro pickleball

Một phần cốt lõi trong hợp đồng giữa UPA và các vận động viên chuyên nghiệp là điều khoản độc quyền. Theo đó, tất cả VĐV ký hợp đồng với PPA/MLP phải tham dự sự kiện của hệ thống UPA và được phê duyệt trước khi tham gia bất kỳ hoạt động pickleball nào khác, kể cả biểu diễn, clinics hay giải đấu bên ngoài. Nếu vi phạm, hậu quả có thể rất nặng nề.

Điều khoản này được UPA sử dụng để đảm bảo giá trị thương hiệu, các thỏa thuận truyền hình, tài trợ và quyền lợi tài chính chung cho toàn bộ hệ thống giải đấu. Giám đốc điều hành PPA Tour từng nhấn mạnh: “Chúng tôi trả tiền để các VĐV tham gia sự kiện được tổ chức. Nếu các tay vợt làm việc cho đối thủ thì điều đó sẽ phá hủy giá trị đó.”

Quang Dương – “Thần đồng” pickleball bị mất hợp đồng

Một trong những trường hợp nổi bật nhất là Quang Dương – tay vợt người Mỹ gốc Việt, từng nằm trong top 10 bảng xếp hạng PPA Tour và là niềm tự hào của pickleball Việt Nam. Tuy nhiên, Quang Dương đã bị UPA chấm dứt hợp đồng vì nhiều lần vi phạm điều khoản độc quyền.

Sự việc bắt đầu vào tháng 5/2025 khi Quang Dương tham gia giải Pickleball Lào Cai Open 2025 tại Việt Nam – một sự kiện ngoài hệ thống UPA mà không xin phép trước, dẫn tới mức phạt $50,000 và đình chỉ thi đấu ở một số sự kiện PPA/MLP tiếp theo.

Tới tháng 7/2025, UPA thông báo chấm dứt hợp đồng hoàn toàn với Dương Thiên Quang do nhiều lần vi phạm (“repeated violations”) và không tuân thủ đúng yêu cầu thông báo hay xin phép trước khi vắng mặt tại sự kiện MLP, đồng thời tham gia các hoạt động ngoài hệ thống. Điều này đã khiến anh bị xóa tên khỏi hệ thống PPA/MLP và mất cơ hội thi đấu tại các giải lớn.

Quyết định này dẫn tới nhiều tranh luận trong cộng đồng. Nhiều ý kiến cho rằng đây là “phản ứng mạnh tay” trong khi một số khác ủng hộ việc giữ nguyên tắc để bảo vệ hệ thống chuyên nghiệp.

Parris Todd và các tay vợt khác – Dấu hiệu thắt chặt kỷ luật

Không chỉ Quang Dương, gần đây Parris Todd – tay vợt đơn nữ thuộc top thế giới – cũng bị phạt $50,000 và bị đình chỉ thi đấu 2 sự kiện sau khi tham gia một chuỗi clinics ở Nhật Bản mà không xin phép đầy đủ từ UPA.

Ngoài ra, UPA còn chấm dứt hợp đồng James Ignatowich, Ryan Fu và Vivian Glozman vì vi phạm tương tự tại một sự kiện do Pickleball Japan Federation tổ chức – nhấn mạnh rằng việc sử dụng danh tiếng PPA/MLP ở các sự kiện ngoài hệ thống bị coi là “vi phạm trắng đen” hợp đồng.

Một số tay vợt đã đệ đơn kháng cáo, tranh luận rằng họ chỉ tham gia hoạt động “giúp phát triển môn thể thao” mà không nhận tiền hay thi đấu chính thức, cho thấy nhiều tranh cãi xoay quanh việc diễn giải điều khoản này.

Tác động dài hạn với pickleball chuyên nghiệp

Mạnh tay xử phạt và chấm dứt hợp đồng là cách UPA cố gắng bảo vệ tính toàn vẹn và giá trị thương hiệu của PPA/MLP trong bối cảnh pickleball ngày càng thương mại hóa. Tuy nhiên, điều này cũng đặt ra những câu hỏi lớn:

Liệu quyền lợi của vận động viên có bị hạn chế quá mức, nhất là khi họ muốn tham gia hoạt động quảng bá hay phát triển môn thể thao ở các thị trường mới?
Các điều khoản này có khiến pickleball mất cơ hội phát triển toàn cầu, nhất là ở châu Á – nơi pickleball đang bùng nổ về số lượng người chơi và thương hiệu?
Tương lai của hệ thống hợp đồng và sự cần thiết của một tổ chức đại diện quyền lợi vận động viên có nên được xây dựng? Đây là vấn đề mà nhiều chuyên gia và fan pickleball đang đặt ra ngay lúc này.

Kết luận

Việc UPA mạnh tay trong việc áp dụng và thắt chặt điều khoản hợp đồng không chỉ là một bước trong tiến trình chuyên nghiệp hóa pickleball, mà còn là thử thách lớn đối với quan hệ giữa vận động viên và tổ chức điều hành. Giữa việc duy trì giá trị thương hiệu và thúc đẩy sự phát triển toàn cầu, UPA đang đứng trước lựa chọn cân bằng khó khăn – một câu chuyện được cả cộng đồng pickleball theo dõi sát sao.